Ngày 1/6/1961, Thủ tướng Chính phủ đã ký Quyết định số 214/QĐ-TTg thành lập Ban chỉ huy công trường thuỷ điện Thác Bà, khai sinh ngành thuỷ điện Việt Nam nói chung,

Đặt dấu ấn trên những công trình thế kỷ

Ngày hôm nay, nhắc đến công trình thủy điện Thác Bà là nhắc đến biểu tượng của lòng yêu nước, ý chí kiên cường, tinh thần quả cảm của những "người thợ Sông Đà" - những người thợ thủy điện đầu tiên của đất nước Việt Nam. Không chỉ vậy, ngay từ khi công trình thủy điện Thác Bà chưa hoàn thành, do yêu cầu của đất nước cần nhiều nhà máy, xí nghiệp phục vụ dân sinh và quốc phòng, các cán bộ, công nhân viên Tổng công ty Sông Đà đã có mặt kịp thời tại những miền đất mới. Hàng loạt những công trình ra đời ghi dấu sự đóng góp công sức, trí tuệ của tập thể cán bộ công nhân viên giờ vẫn đang góp phần đắc lực vào công cuộc đổi mới đất nước. Có thể kể đến nhà máy dệt Minh Phương, nhà máy giấy Bãi Bằng, đường số 7, sân bay Yên Bái, nhà máy hoá chất Việt Trì... Dù liên tục bị phân tán và chịu nhiều thiệt hại do chiến tranh, thế nhưng Tổng công ty vẫn âm thầm xây dựng và bảo toàn đội ngũ cán bộ, chuyên gia, thợ lành nghề dầy dạn kinh nghiệm chuẩn bị cho những công trình thế kỷ.

Năm 1975, đất nước thống nhất cũng là lúc Đảng và Chính phủ tin tưởng giao cho Tổng công ty Sông Đà trọng trách nặng nề nhưng vô cùng vinh dự, đó là chinh phục sông Đà và xây dựng nhà máy thủy điện lớn nhất Đông Nam á - công trình thủy điện Hoà Bình.

Một trang sử mới đã mở ra ngay trên vùng đất từng được coi là "ma thiêng, nước độc". Với tinh thần "Tất cả vì dòng điện ngày mai của Tổ quốc", hàng vạn cán bộ, công nhân viên đã không quản ngày đêm, vượt qua thời tiết khắc nghiệt, bất chấp mọi hiểm nguy để biến giấc mơ nghìn đời thành hiện thực. Để rồi hôm nay, cho dù thời gian có qua đi nhưng công trình thủy điện Hoà Bình vẫn luôn là tượng đài của tuổi trẻ thế hệ Hồ Chí Minh, là sự hội tụ giữa trí và lực, sự kết tinh của khát vọng, trí thông minh, lòng dũng cảm, truyền thống ham học hỏi, cầu thị được nuôi dưỡng từ cội nguồn văn hoá Việt Nam.

Bước sang thời kỳ đổi mới, trước những cơ hội và thách thức mới đang đòi hỏi Tổng công ty vừa phải nhanh chóng đổi mới công tác quản lý, tổ chức sản xuất theo hướng gọn nhẹ, năng động để thích nghi với cơ chế thị trường, vừa phải bảo toàn nguồn nhân lực. Để làm được điều đó, Tổng công ty đã mở rộng hoạt động sang các lĩnh vực may mặc, sản xuất vật liệu xây dựng (với hai nhà máy xi măng lò đứng, công suất 8,2 vạn tấn/nhà máy/năm), sản xuất bao bì, dịch vụ vận tải, xây dựng dân dụng, xuất khẩu lao động... nhằm phát triển sản xuất và tạo thêm việc làm cho người lao động. Nhờ đó Tổng công ty đã vượt qua giai đoạn khó khăn để củng cố, xây dựng lực lượng trước khi bước vào thời kỳ phát triển mới khi được giao nhiệm vụ tổng thầu xây dựng nhà máy Thủy điện Yaly.

Để hoàn thành nhiệm vụ mà Đảng và Chính phủ giao phó, một lần nữa, người thợ Sông Đà lại đứng lên vượt qua khó khăn, thách thức trước sự phức tạp của địa hình, địa chất, sự biến động bất thường của thời tiết và những hiểm hoạ khôn lường mà tàn tích của chiến tranh để lại. Không những thế, người thợ Sông Đà còn phải đối mặt với sốt rét, hạ tầng cơ sở lạc hậu. Thế nhưng, bằng bản lĩnh kiên cường và truyền thống đoàn kết, người thợ Sông Đà đã xây dựng thành công nhà máy Thủy điện Yaly (công suất 720 MW) mà không cần tư vấn của các chuyên gia nước ngoài. Đó là minh chứng sống động và đầy tính thuyết phục về sự trưởng thành của ngành xây dựng thủy điện Việt Nam, đồng thời là niềm tự hào của người thợ Sông Đà. Sau thủy điện Yaly, Tổng công ty tiếp tục góp phần đánh thức thủy điện thông qua hình thức đầu tư BO, BOT như: Thuỷ điện Cần Đơn, Ry Ninh 2, Nà Lơi, Nậm Mu, Sê San 3A, Nậm Chiến... Mặt khác, với kinh nghiệm xây dựng các công trình thủy điện, Tổng công ty Sông Đà vinh đự được Đảng và Nhà nước giao nhiệm vụ tổng thầu xây lắp các công trình thủy điện Sê San 3, Pleikrông, Tuyên Quang, Bản Vẽ, Sơn La,... Đổng thời Tổng công ty còn mạnh dạn đầu tư các dự án thủy điện lớn tại nước Cộng hoà Dân chủ Nhân dân Lào như: Thủy điện Xê Ka Mản 3 (công suất 250 MW), thủy điện Xê Ka Mản 1 (công suất 320 MW)... nhằm tạo bước đột phát cho Tổng công ty trong hành trình trở thành tập đoàn kinh tế mạnh.

Không chỉ tham gia xây dựng các công trình thủy điện, Tổng công ty Sông Đà còn đảm nhận thi công nhiều công trình giao thông như: Đường Hồ Chí Minh, Quốc lộ 1A, hầm đường bộ qua đèo Hải Vân, hầm đường bộ qua đèo Ngang, quốc lộ 2 đoạn Nội Bài - Vĩnh Yên... Trong đó, tại công trình hầm đường bộ qua đèo Hải Vân, những người thợ Sông Đà tiếp tục khẳng định sức mạnh khi hoàn thành thi công công trình rất phức tạp về kỹ thuật, xử lý địa chất dù trước đó nhiều chuyên gia, nhà thầu nước ngoài đã phải bỏ cuộc trước những sự cố địa chất ít gặp khi thi công hầm trên thế giới. Với tinh thần sáng tạo và bản lĩnh kiên cường, không khuất phục trước khó khăn, người thợ Sông Đà nhanh chóng tìm ra phương án khắc phục sự cố, vừa đảm bảo tiến độ thi công, vừa mang lại hiệu quả kinh tế cao, tiết kiệm cho Nhà nước nhiều tỉ đồng. Thành công của người thợ Sông Đà trên công trình hầm Hải Vân đã được chủ đầu tư và chuyên gia tư vấn nước ngoài đánh giá cao. Bằng công nghệ đào hầm tiên tiến, kinh nghiệm và trí thông minh, người thợ Sông Đà đã chinh phục "Đệ nhất ải quan", khẳng định vị thế của đội ngũ thợ Sông Đà trong thời đại mới.

Nét đẹp truyền thống mang bản sắc văn hóa Sông Đà

Nhắc đến truyền thống vẻ vang của Tổng công ty Sông Đà không thể không nhắc đến tinh thần lao động dũng cảm, cần cù, thông minh và sáng tạo; trung thực, đoàn kết, thống nhất ý chí và hành động của tập thể, cá nhân trong từng đơn vị và Tổng công ty; truyền thống về tình cảm, sự quan tâm sâu sắc, tương thân, tương ái giữa tập thể và cá nhân, giữa các cán bộ, công nhân viên qua nhiều thế hệ, giữa Tổng công ty với đồng đội và nhân dân các địa phương; truyền thống thi đua yêu nước, luôn vượt qua mọi khó khăn gian khổ để hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao; truyền thống say mê học tập, nghiên cứu, không ngừng vươn lên, nâng cao trình độ mọi mặt, làm chủ công nghệ, thiết bị tiên tiến.

Truyền thống đó còn là sự ghi nhớ công ơn, lòng biết ơn những người vì Tổ quốc, vì sự nghiệp xây dựng và vì nhiệm vụ Tổng công ty đã anh dũng hy sinh. Lao động trong điều kiện thi công thô sơ, gian nan và đầy hiểm nguy, để có thể thắp lên ánh sáng bằng dòng điện đầu tiên cho Tổ quốc, rất nhiều người là cán bộ, công nhân viên Tổng công ty đã anh dũng hy sinh trong bom đạn của đế quốc Mỹ. Họ – những thế hệ đi trước đã để lại tấm gương sáng cho những người đi sau trân trọng về những thành quả, công sức đóng góp vào trang sử vàng của Tổng công ty Sông Đà. Trong nhiều năm qua, Tổng công ty đã đóng góp vào Quỹ hoạt động từ thiện hàng chục tỉ đồng để chia sẻ khó khăn với nhiều địa phương bằng những việc làm thiết thực như: xây dựng trường học cho con em đồng bào dân tộc các tỉnh Sơn La, Lai Châu, Cao Bằng, Tuyên Quang, Hoà Bình, Hà Tĩnh, Quảng Ngãi, Gia Lai, Kon Tum....; lập Quỹ từ thiện ủng hộ đồng bào bị bão lụt, quỹ Đền ơn đáp nghĩa, quỹ Tình nghĩa đồng nghiệp Sông Đà, quỹ Vì sự tiến bộ của phụ nữ Sông Đà, quỹ Vì trẻ thơ Sông Đà... Ngoài ra, Tổng công ty còn nhận phụng dưỡng suốt đời 10 Bà mẹ Việt Nam Anh hùng tại huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam.

Khẳng định sức mạnh của một Tập đoàn kinh tế

Đến hôm nay, gần 50% sản lượng điện của Việt Nam được cung cấp từ các nhà máy thủy điện do Tổng công ty Sông Đà xây dựng. Đó là niềm tự hào của biết bao thế hệ người thợ Sông Đà.Luôn tự hào về những thành quả đạt được, nhưng những người thợ Sông Đà không hề tự mãn mà vẫn tâm niệm "phải ra sức phấn đấn để không ngừng tiến lên". Muốn vậy, Tổng công ty Sông Đà không có sự lựa chọn nào khác là phải thay đổi cách nghĩ, cách làm.

Có thể thấy rằng, trong chặng đường xây dựng và trưởng thành, chưa bao giờ Tổng công ty chủ động phát huy tiềm năng nội tại mạnh mẽ và quyết đoán như hiện nay. Nguồn lực "sức mạnh - đoàn kết - trí tuệ - sáng tạo" đã và đang được đánh thức.

Những cải tiến mang tính cách mạng về tổ chức sản xuất tạo cho Tổng công ty từ đơn vị chuyên nhận thầu xây lắp trở thành nhà đầu tư lớn trong và ngoài nước. Với đội ngũ kỹ sư, cán bộ quản lý, thợ lành nghề, thợ bậc cao hàng đầu trong ngành xây dựng, cùng hệ thống máy móc, thiết bị hiện đại, Tổng công ty sẵn sàng đảm nhận và thực hiện tốt các nhiệm vụ mà Đảng và Nhà nước giao phó.

Không chỉ tạo được dấu ấn trong ngành thủy điện, Tổng công ty Sông Đà hôm nay còn thành công với nhiều ngành nghề khác trong các lĩnh vực sản xuất, dịch vụ hoàn toàn mới như: sản xuất thép xây dựng, xây dựng khu đô thị mới, đầu tư bất động sản, xây dựng sân bay, cầu cảng, hợp tác lao động quốc tế nâng tỉ trọng sản xuất công nghiệp đạt hơn 30% tổng doanh thu, hợp tác đầu tư trong lĩnh vực xây dựng thủy điện, khai khoáng, trồng cây cao su ở Lào và Cămpuchia... Đặc biệt, cùng với phát triển sản xuất, lực lượng tư vấn của Tổng công ty ngày một trưởng thành, đủ sức đảm đương các dịch vụ tư vấn cho các dự án thủy điện, dân dụng và công nghiệp từ khâu khảo sát, lập báo cáo nghiên cứu khả thi, thiết kế kỹ thuật đến thiết kế bản vẽ thi công...

Với tư duy đổi mới, Ban lãnh đạo Tổng công ty đã xác định và vạch ra chiến lược muốn phát triển phải tiếp tục đổi mới mạnh mẽ, triệt để, đổi mới một cách quyết liệt và dũng cảm. Định hướng phát triển của Tổng công ty được cụ thể hoá thông qua 4 mục tiêu chính:

- Đầu tư, đa dạng hoá sản phẩm và đa dạng hoá ngành nghề;

- Đổi mới cơ chế quản lý thông qua việc sắp xếp đổi mới doanh nghiệp, chuyển đổi từ cơ chế quản lý từ 100% vốn nhà nước sang mô hình công ty mẹ - công ty con. Tiến hành cổ phần hoá các doanh nghiệp trực thuộc để tăng cường tính chủ động và đa dạng hoá nguồn vốn trong doanh nghiệp. Hiện nay Tổng công ty đã có 26 đơn vị tham gia niêm yết và đăng ký giao dịch cổ phần trên thị trường chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh và Thành phố Hà Nội.

- áp dụng công nghệ mới bằng việc đầu tư mua sắm các công nghệ, thiết bị hiện đại để thi công tác các công trình trọng điểm như: công nghệ thi công đập bản mặt, bê tông đầm lăn, dự lạnh, trạm nghiền cát nhân tạo...

- Đào tạo nguồn nhân lực bằng việc tuyển chọn các cán bộ trẻ, có trình độ đi đào tạo quản lý ở nước ngoài để sau này trở về là cán bộ chủ chốt ở Tổng công ty và các đơn vị. Nâng cấp Trường Công nhân kỹ thuật thành Trường Cao đẳng nghề để hàng năm có nhiệm vụ đào tạo cán bộ và công nhân kỹ thuật cung cấp cho Tổng công ty.

Tuy nhiên, để trở thành Tập đoàn đoàn kinh tế mạnh, Tổng công ty phải làm nhiều hơn thế. Theo đó, Tổng công ty sẽ triển khai thực hiện các giải pháp bao gồm: Tiếp tục sắp xếp lại tổ chức sản xuất để nâng cao tính cạnh tranh; tiếp thị tổng lực tìm kiếm công trình; đào tạo nguồn nhân lực theo chiều sâu, thu hút nhân tài; đầu tư đổi mới, hiện đại hoá công nghệ; đẩy mạnh tiến độ thực hiện dự án, nâng cao hiệu quả vốn đầu tư; quản lý chất lượng theo tiêu chuẩn ISO; tích cực ứng dụng phần mềm tin học toàn bộ hoạt động của doanh nghiệp; lành mạnh hoá tài chính, cổ phần hoá và niêm yết trên thị trường chứng khoán; nâng cao năng suất lao động và thu nhập cá nhân; đổi mới và nâng cao hiệu quả công tác Đảng và các tổ chức quần chúng trong doanh nghiệp.

Quãng thời gian gần 50 năm xây dựng và trưởng thành đã ghi nhận sự phát triển vượt bậc của Tổng công ty Sông Đà. Từ một tập thể nhỏ bé, thụ động với 3 kỹ sư thủy lợi, 70 kỹ thuật viên có trình độ trung cấp, sơ cấp, 2 chuyên gia địa chất và trắc địa cùng mấy trăm công nhân lao động của ngày đầu thành lập, đến nay, Tổng công ty đã có gần 30 nghìn cán bộ, công nhân viên, trong đó có 7.000 kỹ sư, cán bộ kỹ thuật giàu kinh nghiệm và có trình độ cao. Từ một cơ ngơi gần như không có gì thời kỳ khó khăn, sau hơn 10 năm, Tổng công ty đã trở thành một trong những đơn vị có vốn tài sản hàng đầu trong ngành xây dựng cùng kết quả sản xuất - kinh doanh rất khả quan: doanh thu bình quân đạt 10 - 20 nghìn tỉ đồng/năm, tốc độ tăng trưởng bình quân 25 - 35%/năm, thu nhập của cán bộ, công nhân viên không ngừng cải thiện. Hệ thống phúc lợi xã hội được bảo đảm, nguồn nhân lực chất lượng cao được đầu tư thoả đáng và ngày càng phát huy hiệu quả. Những thành quả đó đã được xây dựng và vun đắp bằng tâm huyết, sự năng động, sáng tạo và tinh thần sẵn sàng vượt qua mọi khó khăn gian khổ vì dòng điện ngày mai của Tổ quốc của lớp lớp các thế hệ người thợ Sông Đà. Đồng thời, đó cũng là nền tảng, động lực để người thợ Sông Đà hôm nay không ngừng nỗ lực vươn lên gặt hái thêm nhiều thành tích mới để tiếp nối truyền thống vẻ vang trong thời kỳ hội nhập kinh tế quốc tế.

Những danh hiệu và phần thưởng cao quý

Với những cống hiến không biết mệt mỏi của biết bao thế hệ, Tổng công ty Sông Đà đã được Đảng và Nhà nước trao tặng nhiều danh hiệu và phần thưởng cao quí như danh hiệu Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới, 4 tập thể và 13 cá nhân được trao tặng danh hiệu Anh hùng Lao động; tập thể cán bộ, công nhân viên Tổng công ty được trao tặng 2 Huân chương Hồ Chí Minh; 3 tập thể được trao tặng Huân chương Độc lập hạng Nhất; 5 tập thể được trao tặng Huân chương Độc lập hạng Nhì; 7 tập thể được trao tặng Huân chương Độc lập hạng Ba; 10 tập thể và 10 cá nhân được trao tặng Huân chương Lao động hạng Nhất; 16 tập thể và 26 cá nhân được trao tặng Huân chương Lao động hạng Nhì; 86 tập thể và 181 cá nhân được trao tặng Huân chương Lao động hạng Ba; 16 cá nhân được tặng danh hiệu Chiến sĩ Thi đua Toàn quốc.

Nhìn lại hành trình gần 50 năm đã đi qua, Tổng công ty Sông Đà hôm nay trưởng thành như một binh đoàn hùng mạnh đi tiên phong trong công cuộc xây dựng đất nước. Những người thợ Sông Đà như những chàng Sơn Tinh có sức mạnh "dời non, lấp biển", họ đã sống và làm việc hết mình cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ đất nước Việt Nam giàu đẹp, là đội ngũ tiên phong kiến tạo nên những kỳ tích xứng đáng với quá khứ oanh liệt, vẻ vang và chính hôm nay tập thể người thợ Sông Đà đã khẳng định tầm vóc của một tập đoàn kinh tế hùng mạnh trong sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước.